KPSS Anayasa Genel Esaslar Hap Bilgiler

Anayasanın başlangıç kısmı, dayandığı temel görüş ve ilkeleri açıklar; Anayasa metnine dahil kabul edilir ve anayasa maddelerinin yorumlanmasında referans olarak kullanılır.

Hukuk devleti, devletin tüm işlem ve eylemlerinin hukuk kurallarına bağlı olduğu, kişilerin hukuki güvenlik içinde bulunduğu ve idarenin yargı denetimine tabi olduğu bir düzeni ifade eder.

Laiklik, din ve devlet işlerinin birbirinden ayrılması, devletin tüm din ve inançlara eşit mesafede durması ve hiçbir dinin resmi devlet dini olarak kabul edilmemesi esasına dayanır.

Sosyal devlet, kişilerin insan onuruna yaraşır asgari bir yaşam düzeyine kavuşabilmesi için devletin ekonomik ve sosyal hayata müdahale ederek denge ve adalet sağlamasını ifade eder.

Anayasa'nın 6. maddesine göre egemenlik kayıtsız şartsız Milletindir; Millet egemenliğini Anayasa'nın koyduğu esaslara göre yetkili organlar eliyle kullanır. Egemenliğin kullanılması hiçbir kişiye, zümreye veya sınıfa bırakılamaz.

Yasama yetkisi TBMM'ye (m.7), yürütme yetki ve görevi Cumhurbaşkanı'na (m.8), yargı yetkisi bağımsız ve tarafsız mahkemelere (m.9) aittir; 2017 değişikliği sonrasında yürütme tek başlıdır.

Anayasa Mahkemesi, kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Anayasa'ya uygunluğunu denetleyen, anayasanın üstünlüğünü ve bütünlüğünü koruyan bağımsız bir yüksek mahkemedir.

Temel hak ve özgürlükler ancak kanunla ve Anayasa'nın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak sınırlanabilir (m.13); sınırlama hakların özüne dokunamaz, demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz.

Anayasa maddeleri yorumlanırken yalnızca ilgili madde değil, başlangıç kısmı ve Cumhuriyetin temel nitelikleriyle birlikte, anayasanın bütünlüğü ilkesi gözetilerek değerlendirilir.

'Anayasanın üstünlüğü' ile 'kanunların anayasaya uygunluğu' kavramları sıkça karıştırılır; üstünlük anayasanın normlar hiyerarşisindeki konumunu, uygunluk denetimi ise bunu sağlayan somut yargısal mekanizmayı ifade eder.

2. maddede sayılan nitelikler: toplumun huzuru, millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk devleti.

3. maddeye göre Türkiye Devleti, ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütündür; dili Türkçe, bayrağı ay yıldızlı al bayrak, millî marşı İstiklâl Marşı, başkenti Ankara'dır.

5. madde, devletin temel amaç ve görevlerini sayar: Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin temel hak ve hürriyetlerini sınırlayan engelleri kaldırmak, maddi ve manevi gelişme şartlarını hazırlamak.