Tarih · Konu 14/15 · sıralı çalışma
Kısa özet: Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi; II. Dünya Savaşı'nda Türkiye'nin tarafsızlık politikasından Soğuk Savaş dönemine ve günümüz dış politikasına uzanır. Sınavda en kritik bilgiler; Türkiye'nin 1952'de NATO'ya girişi (Kore Savaşı etkisi), 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı ile 1983'te KKTC'nin ilanı ve Balkan Antantı (1934) ile Sadabat Paktı'nın (1937) ayrımıdır.
- 18 altın kural
- KPSS'de ort. ~1-2 soru
- En kritik: NATO 1952, Kıbrıs 1974, paktlar
KPSS bu konuda Türkiye'nin dış politika dönüm noktalarını neden-sonuç zinciriyle sorar: Kore Savaşı'na katılım-NATO üyeliği bağı ve garantörlük-Kıbrıs Barış Harekâtı ilişkisi en sık kalıplardır. Atatürk dönemi paktları ile Soğuk Savaş dönemi ittifaklarını tarihleriyle ayırt edin.
II. Dünya Savaşı'nın Başlaması
II. Dünya Savaşı, Almanya'nın 1 Eylül 1939'da Polonya'yı işgaliyle başlamış, İngiltere ve Fransa'nın Almanya'ya savaş ilan etmesiyle küresel bir çatışmaya dönüşmüştür.
Türkiye'nin Tarafsızlık Politikası
Türkiye, II. Dünya Savaşı boyunca büyük ölçüde tarafsız kalmayı tercih etmiş, savaşın sonlarına doğru Şubat 1945'te Almanya ve Japonya'ya savaş ilan ederek Birleşmiş Milletler'in kurucu üyeleri arasına girmeyi sağlamıştır.
Birleşmiş Milletler'in Kuruluşu
II. Dünya Savaşı sonrasında uluslararası barış ve güvenliği korumak amacıyla 1945'te Birleşmiş Milletler (BM) kurulmuş, Türkiye kurucu üyeler arasında yer almıştır.
Soğuk Savaş Dönemi
II. Dünya Savaşı sonrasında ABD önderliğindeki Batı Bloku ile Sovyetler Birliği önderliğindeki Doğu Bloku arasında silahlı çatışmaya dönüşmeyen, ancak ideolojik ve siyasi gerginlikle geçen Soğuk Savaş dönemi başlamıştır.
Truman Doktrini ve Marshall Planı
ABD'nin 1947'de açıkladığı Truman Doktrini ve devamındaki Marshall Planı, komünizmin yayılmasını önlemek amacıyla Türkiye ve Yunanistan'a askeri ve ekonomik yardım sağlamıştır. Türkiye bu yardımlardan faydalanan ülkeler arasında yer almıştır.
Türkiye'nin Kore Savaşı'na Katılımı
Türkiye, 1950'de başlayan Kore Savaşı'na BM kararı doğrultusunda asker göndererek katılmış, bu katılım Türkiye'nin NATO'ya kabul sürecinde önemli bir etken olmuştur.
Örnek Soru
Soru: Türkiye'nin NATO'ya üye olma sürecinde etkili olan gelişme aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru Cevap: B) Türkiye'nin 1950'de BM kararı doğrultusunda Kore Savaşı'na asker göndermesi, Batı bloğuna verdiği askeri desteği somut biçimde göstermiş ve 1952'de NATO'ya kabul edilmesinde belirleyici bir etken olmuştur. Balkan Antantı ve Sadabat Paktı daha önceki dönemlere ait bölgesel ittifaklardır, Bağdat Paktı ve Kıbrıs Harekâtı ise NATO üyeliğinden sonraki gelişmelerdir.
İlgili Konular
Sıkça Sorulan Sorular
Türkiye, 18 Şubat 1952'de Yunanistan ile birlikte Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü'ne (NATO) resmen üye olmuştur. Bu üyelik, Türkiye'nin Kore Savaşı'na asker göndermesi ve Soğuk Savaş döneminde Sovyet tehdidine karşı Batı bloğuyla güvenlik iş birliği arayışının bir sonucudur. NATO üyeliği, Türk dış politikasının Batı yönelimli eksenini pekiştiren dönüm noktalarından biridir.
Kıbrıs Barış Harekâtı, 20 Temmuz 1974'te, Kıbrıs'ta Rum darbecilerin adayı Yunanistan'a bağlama (Enosis) girişimine karşılık, Türkiye'nin garantör devlet sıfatıyla gerçekleştirdiği askeri müdahaledir. Harekât sonucunda Kıbrıs Türklerinin güvenliği sağlanmış, bu süreç 1983'te Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin (KKTC) ilanına giden yolu açmıştır.
Türkiye, II. Dünya Savaşı boyunca büyük ölçüde tarafsızlık politikası izlemiş, savaşan taraflarla çeşitli antlaşmalar yaparak fiilen savaşa girmekten kaçınmıştır. Savaşın sonuna yaklaşıldığı Şubat 1945'te ise Almanya ve Japonya'ya sembolik olarak savaş ilan etmiş, bu adım Türkiye'nin kurulmakta olan Birleşmiş Milletler'e kurucu üye olarak katılmasını sağlamıştır.
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC), 15 Kasım 1983'te ilan edilmiştir; bundan önce 1975'te Kıbrıs Türk Federe Devleti kurulmuştu. KKTC, uluslararası toplumda yalnızca Türkiye tarafından tanınan bir devlettir; bu durum KPSS'de Kıbrıs meselesinin güncel siyasi boyutuyla ilgili sorularda sıkça vurgulanan bir noktadır.