KPSS Noktalama İşaretleri Hap Bilgiler 2026

Türkçe · Konu 11/12 · sıralı çalışma

Kısa özet: Noktalama işaretleri, cümlenin yapısını ve anlamını belirginleştiren, TDK kurallarıyla belirlenmiş işaretlerdir. KPSS'de en çok virgül ile noktalı virgülün ayrımı, iki noktanın kullanım yerleri ve kesme işareti sorgulanır. Soru genellikle "hangisinde noktalama yanlışı vardır?" ya da yay ayraçlı boşluk doldurma kalıbıyla gelir.

21 altın kural
KPSS'de ort. ~1 soru
En kritik: virgül-noktalı virgül ayrımı, iki nokta, kesme işareti

Nokta (.)

Cümle sonlarında, kısaltmalarda, sıra sayılarında ve tarih yazımında kullanılır. Nokta cümlenin bittiğini gösterir.

Örnek: "Bugün hava güzel." / "Dr." / "5." / "15.05.2026"

Virgül (,)

Eş görevli sözcük ve söz öbeklerini ayırmak, ara sözleri belirtmek, sıralı cümleleri ayırmak ve seslenme sözlerinden sonra kullanılır.

Örnek: "Elma, armut, muz aldım." / "Ahmet, bu kitabı oku."

Virgülün Önemli Kullanımı

Anlam karışıklığını önlemek için virgül zorunludur. "Onu, beni arayan adam tanıyordu" ile "Onu beni arayan adam tanıyordu" farklı anlamlar taşır; virgülün yeri özneyi ve anlamı değiştirir.

Dikkat: Virgül yeri anlamı tamamen değiştirebilir!

Noktalı Virgül (;)

Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmak ve virgülle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için kullanılır.

Örnek: "Gözleri maviydi; saçı kumral, boyu uzundu." / "Erkek çocuklara Doğan, Tuğrul; kız çocuklara İnci, Çiçek adları verilir."

İki Nokta (:)

Açıklama, örnek ve sıralama öncesinde, doğrudan alıntıdan önce kullanılır. Kendinden sonra gelen kısmı vurgular.

Örnek: "Üç şehir gezdik: İstanbul, Ankara, İzmir." / Atatürk dedi ki: "..."

Soru İşareti (?)

Soru cümlesinin sonunda kullanılır. Soru ifadesi içeren ama dolaylı anlatım olan cümlelerde kullanılmaz.

Örnek: "Nereye gidiyorsun?" (doğrudan soru) / "Nereye gittiğini sordu." (dolaylı, soru işareti YOK)

15 Hap Bilgi Daha

Noktalama işaretleri konusunun tüm hap bilgilerine erişmek için ücretsiz kayıt ol.

Ücretsiz Kayıt Ol

Ünlem İşareti (!)

Şaşırma, sevinç, korku, öfke gibi güçlü duyguları ifade eden cümlelerin sonunda kullanılır. Seslenme ve çağrı cümlelerinde de kullanılır.

Örnek: "Ne güzel!" / "Dikkat!" / "Ey Türk gençliği!"

Tırnak İşareti (" ")

Doğrudan alıntılar, kitap-makale-şiir adları, vurgulanan sözcükler ve özel anlamda kullanılan terimler tırnak içine alınır.

Örnek: "Yarın geleceğim" dedi. / "Suç ve Ceza" kitabını okudum.

Tek Tırnak (' ')

Tırnak içinde tırnak gerektiğinde iç alıntı için kullanılır. Daha az yaygın kullanılır.

Örnek: Tanık, "Adam 'yardım edin' diye bağırdı." dedi.

#10

Yay Ayraç ( )

Açıklayıcı bilgiler, kısaltmalar, tarihler ve cümlenin yapısıyla doğrudan ilgili olmayan ifadeler için kullanılır.

Örnek: "KPSS (Kamu Personeli Seçme Sınavı) yaklaşıyor." / "Atatürk (1881-1938)"

#11

Köşeli Ayraç [ ]

Ayraç içinde ayraç gerektiğinde ve alıntı metne eklenen ek açıklamalarda kullanılır.

#12

Kısa Çizgi (-)

Satır sonunda sözcük bölmede, sayı ve tarih aralığı belirtmede ve sözcükler arasında ilişki kurmada kullanılır.

Örnek: "2020-2026 yılları arası" / "İstanbul-Ankara yolu" / "Türkçe-İngilizce sözlük"

#13

Uzun Çizgi (—)

Konuşma çizgisi olarak, yazıda satır başına alınan konuşmaları göstermek için kullanılır. Kısa çizgiden daha uzundur.

Örnek: — Nasılsın? / — İyiyim, teşekkür ederim.

#14

Kesme İşareti (')

Özel adlara, sayılara, kısaltmalara ve simgelere getirilen ekleri ayırmak için kullanılır.

Örnek: "Türkiye'nin" / "1990'larda" / "TBMM'nin" / "kg'dan"

#15

Üç Nokta (...)

Tamamlanmamış cümlelerde, duraksamalarda ve alıntılarda çıkarılan bölümleri göstermek için kullanılır.

Örnek: "Bir de şu olsaydı..." / "Şey... nasıl desem..."

#16

Eğik Çizgi (/)

Alternatif belirtmede, yan yana yazılan şiir dizeleri arasında ve kesirlerde kullanılır.

Örnek: "evet/hayır" / "3/4" / "ve/veya"

#17

Tırnak ve Noktalama Sırası

Tırnak içindeki alıntının sonunda bulunan nokta, soru veya ünlem işareti tırnak içinde kalır. Tırnaktan sonra gelen "dedi, diye" gibi sözcükler küçük harfle başlar.

Örnek: "Geleceğim." dedi. (nokta tırnak içinde) / "İzmir üzerine dünyada bir şehir daha yoktur!" diye haykırdı.

#18

KPSS'de Sık Sorulan

Virgül-noktalı virgül ayrımı, iki noktanın kullanım yerleri, kesme işaretinin doğru kullanımı ve tırnak içindeki noktalama sık sorulan konulardır.

#19

Virgül Kullanılmayan Yerler

"ve, veya, yahut, ile" bağlaçlarından önce ve sonra virgül konmaz. "de/da" bağlacından ve zarf-fiil eki almış sözcüklerden sonra da virgül kullanılmaz.

Örnek: "Okudu ve yazdı." (ve'den önce virgül YOK) / "Eve gelip ders çalıştı." (gelip'ten sonra virgül YOK)

#20

Yay Ayraç İçinde Ünlem ve Soru İşareti

Söze alay, kinaye veya küçümseme anlamı katmak için yay ayraç içinde ünlem (!), kesin olmayan bilgiden sonra yay ayraç içinde soru işareti (?) kullanılır.

Örnek: "Çok bilgili (!) olduğunu söylüyor." / "Yunus Emre (1240?-1320)"

#21

İki Noktadan Sonra Harf Kullanımı

İki noktadan sonra cümle geliyorsa büyük harfle, cümle niteliğinde olmayan örnekler sıralanıyorsa küçük harfle başlanır.

Örnek: "Kendimi takdim edeyim: Meclis kâtiplerindenim." / "Üç meyve aldım: elma, armut, kiraz."

Örnek Soru

Soru: "Sınavda başarılı olmanın sırrı şudur ( ) düzenli tekrar ( ) bol soru çözümü ve uyku düzeni." cümlesinde yay ayraçla gösterilen yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

A) (:) (,)
B) (;) (,)
C) (,) (;)
D) (:) (;)
E) (.) (,)

Doğru Cevap: A) "şudur" sözünden sonra açıklama ve sıralama geldiği için iki nokta, eş görevli "düzenli tekrar" ile "bol soru çözümü" arasında virgül kullanılır. Sıralanan öğelerin içinde virgül bulunmadığından noktalı virgül gerekmez; nokta ise cümle bitmediği için kullanılamaz.

İlgili Konular

Türkçe Çıkmış Sorular

Sıkça Sorulan Sorular

Virgül eş görevli sözcükleri, ara sözleri ve sıralı cümleleri ayırır. Noktalı virgül ise ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ve virgülle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için kullanılır: "Erkek çocuklara Doğan, Tuğrul; kız çocuklara İnci, Çiçek adları verilir."

İki nokta, açıklama veya örnek verilecek sözden sonra ve doğrudan alıntıdan önce kullanılır: "Şu ürünleri alacağım: elma, armut, muz." İki noktadan sonra cümle geliyorsa büyük, sözcükler sıralanıyorsa küçük harfle başlanır.

Doğrudan alıntılar, vurgulanmak istenen sözler ve alıntılanan kitap, makale, şiir adları tırnak içine alınır. Tırnak içindeki alıntının sonunda bulunan nokta, soru veya ünlem işareti tırnak içinde kalır: "İzmir üzerine dünyada bir şehir daha yoktur!" diye haykırdı.

KPSS Genel Yetenek Türkçe testinde noktalama işaretleri konusundan ortalama 1 soru çıkar. Soru genellikle "hangisinde noktalama yanlışı vardır?" ya da yay ayraçla bırakılan boşluklara işaret getirme kalıbıyla sorulur; en çok virgül-noktalı virgül ayrımı, iki nokta ve kesme işareti sorgulanır.

Yay ayraç içindeki ünlem işareti söze alay, kinaye veya küçümseme anlamı katar: "Çok bilgili (!) olduğunu söylüyor." Yay ayraç içindeki soru işareti ise bilginin kesin olmadığını gösterir: "Yunus Emre (1240?-1320)".