KPSS TBMM Hap Bilgiler 2026

Vatandaşlık · Konu 4/10 · sıralı çalışma

Kısa özet: TBMM, genel oyla 5 yılda bir seçilen 600 milletvekilinden oluşur ve yasama yetkisini millet adına kullanan tek organdır. 2017 sonrası sistemde gensoru ve sözlü soru kaldırılmış; denetim yolları meclis soruşturması, meclis araştırması, genel görüşme ve yazılı soru olarak kalmıştır. Toplantı yeter sayısı 200, karar yeter sayısı en az 151'dir.

20 altın kural
KPSS'de ort. 1-2 soru
En kritik: 2017 sonrası denetim yolları, 200/151 yeter sayıları, 301-360-400 eşikleri

KPSS'de TBMM soruları en çok 2017 sonrası varlığını sürdüren denetim yollarını ve sayı eşiklerini (600 üye, 200/151, 301-360-400) test eder. Kanun teklifinin yalnızca milletvekillerine ait olduğunu ve kararname-kanun çatışmasında kanunun üstün geldiğini bilmek tuzak öncüllerin çoğunu eler.

TBMM'nin Yasama Yetkisi

TBMM, Türkiye Büyük Millet Meclisi, milleti temsilen yasama yetkisini kullanan tek organdır; kanun yapma, değiştirme ve yürürlükten kaldırma yetkisi münhasıran TBMM'ye aittir ve bu yetki devredilemez.

Kanun Teklifi Hakkı

2017 sonrası sistemde kanun teklif etme yetkisi yalnızca milletvekillerine aittir; Cumhurbaşkanının doğrudan kanun teklif etme yetkisi yoktur, bunun yerine kendi yetki alanında Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabilir.

Kararname-Kanun Çatışması

Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanun aynı konuda çelişirse kanun hükümleri esas alınır; TBMM aynı konuda kanun çıkarırsa, o konudaki Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz kalır. Bu, TBMM'nin kararname karşısındaki üstünlüğünü gösterir.

Bütçe Kanununu Görüşme ve Kabul

Merkezi yönetim bütçe kanun teklifini hazırlama ve TBMM'ye sunma yetkisi Cumhurbaşkanına aittir; TBMM bu teklifi görüşüp kabul veya reddeder. Bütçenin süresinde kabul edilememesi durumunda geçici bütçe uygulamasına başvurulur.

Meclis Soruşturması

TBMM; Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında görevleriyle ilgili suç iddiasıyla üye tamsayısının salt çoğunluğunun (301) önergesiyle meclis soruşturması açılmasını isteyebilir; soruşturma açılmasına 3/5 (360) gizli oyla karar verilir, Yüce Divan'a sevk için üye tamsayısının 2/3'ünün (400) gizli oyu gerekir.

Meclis Araştırması ve Genel Görüşme

TBMM, belirli bir konuda bilgi edinmek amacıyla meclis araştırması açabilir ve toplumu ilgilendiren konularda genel görüşme yapabilir. Bunlar denetim yollarındandır ancak siyasi sorumluluk doğurmaz, sadece bilgi edinme ve kamuoyu oluşturma amacı taşır.

14 Hap Bilgi Daha

TBMM konusunun tüm hap bilgilerine erişmek için ücretsiz kayıt ol.

Ücretsiz Kayıt Ol

Yazılı Soru Önergesi

Milletvekilleri, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlara yazılı soru önergesi yöneltebilir; bu önergeler yazılı olarak cevaplanır. 2017 sonrası sistemde sözlü soru mekanizması kaldırılmıştır.

Savaş Hali İlanı Yetkisi

Milletlerarası hukukun meşru saydığı hallerde savaş hali ilanına ve Türk Silahlı Kuvvetlerinin yabancı ülkelere gönderilmesine veya yabancı silahlı kuvvetlerin Türkiye'de bulunmasına izin verme yetkisi TBMM'ye aittir.

Genel ve Özel Af Yetkisi

TBMM, üye tamsayısının 3/5 çoğunluğuyla (360) genel ve özel af ilanına karar verebilir. Cumhurbaşkanı ise yalnızca sürekli hastalık, sakatlık ve kocama sebebiyle belirli kişilerin cezalarını hafifletebilir veya kaldırabilir; bu iki yetki birbirinden farklıdır.

#10

Milletlerarası Antlaşmaların Onayı

Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmaların onaylanması, TBMM'nin bu antlaşmaların uygun bulunduğuna dair bir kanun çıkarmasına bağlıdır; onaylanmış milletlerarası antlaşmalar kanun hükmündedir ve bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurulamaz.

#11

TBMM'nin Denetim Yolları

2017 sonrası sistemde TBMM'nin yürütme üzerindeki denetimi meclis soruşturması, meclis araştırması, genel görüşme ve yazılı soru önergesi araçlarıyla yürütülür; eski sistemdeki güvenoyu, gensoru ve sözlü soru mekanizmaları bu sistemde bulunmamaktadır.

#12

Kanunların Cumhurbaşkanınca Yayımlanması

TBMM'nin kabul ettiği kanunları Cumhurbaşkanı 15 gün içinde yayımlar veya bir kez daha görüşülmek üzere geri gönderir; TBMM kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (301) aynen kabul ederse Cumhurbaşkanı kanunu yayımlamak zorundadır.

#13

Bütçe Kanunları Konusunda Geri Gönderme

Bütçe kanunları, Cumhurbaşkanı tarafından bir daha görüşülmek üzere TBMM'ye geri gönderilemez; bu, olağan kanunlardan farklı özel bir istisnadır ve sınavlarda sıkça vurgulanır.

#14

Milletvekili Dokunulmazlığı

Milletvekilleri, meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden, TBMM'de ileri sürdükleri düşüncelerden sorumlu tutulamaz (yasama sorumsuzluğu). Ayrıca seçimden önce veya sonra bir suç işlediği ileri sürülen milletvekili, TBMM'nin kararı olmadıkça tutulamaz, sorguya çekilemez, tutuklanamaz ve yargılanamaz (yasama dokunulmazlığı).

#15

TBMM'nin Toplanması

TBMM her yıl Ekim ayının ilk günü kendiliğinden toplanır ve bir yasama yılında en çok üç ay tatil yapabilir. Ara verme veya tatil sırasında Meclis, Cumhurbaşkanı veya Meclis Başkanı tarafından (üyelerin beşte birinin istemi de Başkan aracılığıyla) olağanüstü toplantıya çağrılabilir.

#16

Meclis Başkanlığının Tarafsızlığı

TBMM Başkanı ve başkanvekilleri, üyesi bulundukları siyasi partinin Meclis içindeki ve dışındaki faaliyetlerine katılamaz; Başkan ve oturumu yöneten başkanvekili oylamalara katılamaz. Bu kurallar Meclis Başkanlığının tarafsızlığını güvence altına alır.

#17

TBMM'nin yapısı: 600 milletvekili

TBMM, genel oyla seçilen 600 milletvekilinden oluşur (2017 değişikliğiyle 550'den 600'e çıkarıldı); seçimler 5 yılda bir, Cumhurbaşkanlığı seçimiyle aynı günde yapılır.

#18

Milletvekili seçilme yeterliliği

18 yaşını dolduran her Türk vatandaşı milletvekili seçilebilir; en az ilkokul mezunu olmayanlar, kısıtlılar, askerlikle ilişiği olanlar ve zimmet, rüşvet gibi yüz kızartıcı suçlardan hüküm giyenler affa uğramış olsalar bile seçilemez.

#19

Toplantı ve karar yeter sayısı

TBMM, yapacağı seçimler dahil bütün işlerinde üye tamsayısının en az üçte biriyle (200) toplanır; kararlar toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla alınır, ancak karar yeter sayısı hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından (151) az olamaz.

#20

Seçimlerin yenilenmesi kararı

TBMM, üye tamsayısının 3/5 çoğunluğuyla (360) seçimlerin yenilenmesine karar verebilir; bu durumda Cumhurbaşkanlığı seçimi de birlikte yenilenir. Savaş sebebiyle yeni seçimlerin yapılmasına imkân görülmezse seçimler bir yıl geriye bırakılabilir.

Örnek Soru

Soru: 2017 Anayasa değişikliği sonrası sistemde aşağıdakilerden hangisi TBMM'nin yürütme üzerindeki denetim araçlarından biri değildir?

A) Meclis soruşturması
B) Meclis araştırması
C) Gensoru
D) Genel görüşme
E) Yazılı soru önergesi

Doğru Cevap: C) 2017 sonrası Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sisteminde bakanlar kurulu ve buna bağlı güvenoyu-gensoru mekanizması kaldırılmıştır; yürütme yetkisi Cumhurbaşkanına ait olduğundan gensoru kurumu artık uygulanmamaktadır. TBMM'nin güncel denetim araçları meclis soruşturması, meclis araştırması, genel görüşme ve yazılı soru önergesinden ibarettir; bu yüzden C seçeneği artık geçerli bir denetim yolu değildir.

İlgili Konular

Vatandaşlık Çıkmış Sorular

Soru arşivi

📊

Vatandaşlık Soru Dağılımı

Yıllara göre analiz

Sıkça Sorulan Sorular

TBMM'nin temel görevi yasama yetkisini kullanmaktır: kanun yapmak, değiştirmek ve yürürlükten kaldırmak. Bunun yanında bütçe kanununu görüşüp kabul etmek, milletlerarası antlaşmaları uygun bulma kanunuyla onaylamak, savaş hali ilanına karar vermek, genel ve özel af çıkarmak ve Cumhurbaşkanı ile bakanlar hakkında meclis soruşturması açmak da TBMM'nin yetkileri arasındadır. 2017 sonrası sistemde yürütmeyle ilgili günlük denetim, meclis araştırması ve yazılı soru önergesi gibi araçlarla yürütülür.

Evet, önemli ölçüde değişti. Eski parlamenter sistemde bakanlar kuruluna güvenoyu verme, gensoru önergesi ile hükümeti düşürme gibi yetkiler TBMM'nin elindeydi. 2017 Anayasa değişikliğiyle yürütme yetkisi tek başına Cumhurbaşkanına geçtiği için bu mekanizmalar kaldırıldı. TBMM artık daha çok yasama, bütçe onayı, meclis soruşturması ve meclis araştırması gibi araçlarla işlev görüyor; yürütmeyi doğrudan düşürme yetkisi bulunmuyor.

Aynı konuda hem Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hem de kanun varsa, kanun hükümleri uygulanır; kararname kanuna aykırı olamaz. Ayrıca TBMM, kararnamenin düzenlediği bir konuda kanun çıkarırsa, o andan itibaren ilgili Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir. Bu kural, TBMM'nin yasama yetkisinin kararname karşısındaki üstünlüğünü ve kararnamenin kanuna göre ikincil bir düzenleme aracı olduğunu gösterir.

Milletvekili dokunulmazlığı iki boyutludur. Yasama sorumsuzluğu, milletvekilinin meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşüncelerinden dolayı sorumlu tutulamamasını; bu sorumsuzluğun görev süresi bittikten sonra da devam etmesini ifade eder. Yasama dokunulmazlığı ise milletvekilinin, TBMM'nin kararı olmadıkça tutulamaması, sorguya çekilememesi, tutuklanamaması ve yargılanamamasıdır; bu koruma esas olarak milletvekilliği sıfatının sürdüğü dönemle sınırlıdır.