KPSS Grafik ve Tablo Hap Bilgiler

Bir grafikte hangi iki ardışık nokta arasında en büyük artış veya azalış olduğunu bulmak için her ardışık çift arasındaki fark ayrı ayrı hesaplanır, en büyük mutlak farka sahip aralık cevaptır. Sadece uç noktalara değil ara noktalara da bakmak gerekir.

Pasta grafikte bir dilimin merkez açısı ile yüzdesi arasında Açı=Yüzde×3,6 (çünkü 360°/100=3,6) ilişkisi vardır. Örnek: %40'lık bir dilimin açısı 40×3,6=144° olur; tersine 90° açılı bir dilim ise 90/3,6=%25'e karşılık gelir.

Yığılmalı sütun grafikte bir çubuk üzerinde birden fazla kategori üst üste renklerle gösterilir; her kategorinin değeri, o renkli kısmın uzunluğuyla (bir alttaki sınırla bir üstteki sınır arasındaki fark) bulunur. Çubuğun toplam yüksekliği tüm kategorilerin toplamını verir.

Bir grafikte y ekseni 0'dan değil başka bir sayıdan başlıyorsa, aslında küçük olan farklar görsel olarak çok büyük gösterilebilir. KPSS'de bu tuzağa düşmemek için karşılaştırma yaparken görsel yüksekliğe değil, eksen üzerindeki sayısal değerlere bakmak gerekir.

"%50 arttı" ifadesi değerin 1,5 katına çıktığı, "2 katına çıktı" ifadesi ise %100 arttığı anlamına gelir; bu iki ifade sık sık karıştırılır. Örnek: 40 olan bir değer %50 artarsa 60 olur (1,5 katı), 2 katına çıkarsa 80 olur (%100 artış); ifadeyi doğru yorumlamak sonucu tamamen değiştirir.

Bir tabloda satır veya sütun toplamı veriliyor ama alt kalemlerden biri eksikse, eksik değer=Toplam-(Bilinen Kalemler Toplamı) işlemiyle bulunur. Bu yöntem, pasta grafikte eksik bırakılan bir dilimin yüzdesini bulmada da (100-bilinen yüzdeler toplamı) aynı mantıkla kullanılır.

İki farklı grafik veya tablo karşılaştırılan sorularda önce ortak bir değişken (aynı yıl, aynı kategori) bulunur, sonra bu ortak nokta üzerinden oran veya fark hesaplanır. Farklı birimlerde (adet-TL gibi) verilen grafikleri doğrudan karşılaştırmak yanlış sonuç verir.

Bir veri grubu küçükten büyüğe sıralandığında ortadaki değere medyan (ortanca) denir; veri sayısı çiftse ortadaki iki değerin aritmetik ortalaması alınır. Örnek: 2,4,6,8,10 sıralı verisinde medyan 6'dır; 2,4,6,8 verisinde medyan (4+6)/2=5'tir.

Grafik başlığında veya eksende "bin adet", "milyon TL" gibi bir birim etiketi varsa, çubuktan okunan sayısal değer bu birimle çarpılarak gerçek değer bulunur. Örnek: eksende "bin ton" yazıyorsa ve çubuk 45'i gösteriyorsa gerçek değer 45.000 ton'dur, sadece 45 değildir.

Veriler farklı ağırlıklara (miktar, ders saati gibi) sahipse Ağırlıklı Ortalama=(değer×ağırlık)'ların toplamı/ağırlıkların toplamı formülü kullanılır; değerlerin doğrudan ortalaması alınmaz. Örnek: 2 kg'ı 30 TL/kg, 3 kg'ı 20 TL/kg olan karışımın ortalama fiyatı (2×30+3×20)/5=24 TL/kg'dır, 25 değil.

En sık yapılan hatalar: eksen birimini (bin, milyon) atlamak, y ekseninin 0'dan başlamadığını fark etmemek, yüzde artışı ile kat artışını karıştırmak ve pasta grafikte eksik dilimin yüzdesini 100'den değil yanlışlıkla diğer bir sayıdan çıkarmaktır. Her soruda önce başlık ve birim, sonra sayısal değer okunmalıdır.