KPSS Atatürk İlkeleri Hap Bilgiler 2026

Tarih · Konu 8/15 · sıralı çalışma

Kısa özet: Atatürk İlkeleri (Altı Ok); Cumhuriyetçilik, Milliyetçilik, Halkçılık, Devletçilik, Laiklik ve İnkılapçılık'tan oluşur; ilk kez 1931'de CHP programına, 5 Şubat 1937'de anayasaya girmiştir. Sınavda en kritik beceri, bir inkılabı doğru ilkeyle (çoğu zaman birden fazla ilkeyle) eşleştirmek ve devletçiliğin karma ekonomi anlamını kavramaktır.

18 altın kural
KPSS'de ort. ~2-3 soru
En kritik: 1937, ilke-inkılap eşleştirme, karma ekonomi

KPSS bu konuda tanım-ilke eşleştirmesi ve 'bu inkılap hangi ilkeyle ilişkilidir' kalıbını kullanır; Medeni Kanun gibi birden çok ilkeye bağlanan inkılaplar en güçlü çeldiricilerdir. Ezber yerine her ilkenin amacını ve örnek inkılaplarını kavramsal olarak eşleştirin.

Altı Ok Nedir

Cumhuriyetçilik, Milliyetçilik, Halkçılık, Devletçilik, Laiklik ve İnkılapçılık, Cumhuriyet Halk Fırkası'nın (CHP) parti programında yer alan ve 1937 Anayasa değişikliğiyle Anayasa'ya giren altı temel ilkedir. CHP'nin simgesindeki altı ok bu ilkeleri temsil eder.

Cumhuriyetçilik

Egemenliğin kayıtsız şartsız millete ait olduğunu, devlet yönetiminin halk tarafından seçilen temsilciler eliyle yürütüldüğünü ifade eder. Saltanatın kaldırılması (1922) ve Cumhuriyet'in ilanı (29 Ekim 1923) bu ilkenin somut uygulamalarıdır.

Milliyetçilik

Türk milletinin birlik ve beraberliğini, bağımsızlığını esas alır; ırkçılığı değil, ortak tarih, kültür ve kaderi paylaşan bir toplum bilincini savunur. Türk Tarih Kurumu ve Türk Dil Kurumu'nun kuruluşu bu ilkeyle ilişkilendirilir.

Halkçılık

Kanun önünde herkesin eşit olduğunu, sınıf ayrıcalıklarının reddedildiğini ifade eder. Saltanat ve hilafetin kaldırılması, soyadı kanunu, lakap ve unvanların kaldırılması (1934) halkçılık ilkesiyle bağlantılıdır.

Devletçilik

Ekonomik kalkınmada özel sektörün yetersiz kaldığı alanlarda devletin bizzat üretici ve yatırımcı olarak devreye girmesini öngörür. 1933'te başlayan Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı ve devlet fabrikalarının kurulması bu ilkenin uygulamasıdır.

Laiklik

Din ve devlet işlerinin birbirinden ayrılmasını, devlet düzeninin ve hukukun dini kurallara değil akla ve bilime dayanmasını ifade eder. Halifeliğin kaldırılması (3 Mart 1924), Tevhid-i Tedrisat Kanunu ve Medeni Kanun'un kabulü (1926) laikliğin temel adımlarıdır.

12 Hap Bilgi Daha

Atatürk İlkeleri konusunun tüm hap bilgilerine erişmek için ücretsiz kayıt ol.

Ücretsiz Kayıt Ol

İnkılapçılık

Yapılan yeniliklerin sürekli olarak korunup geliştirilmesini, eskiye dönüşün engellenmesini ve toplumun çağdaş uygarlık seviyesine doğru sürekli ilerlemesini savunur. Diğer beş ilkenin kalıcılığının güvencesi sayılır.

İlkeler Arası İlişki

Altı ilke birbirini tamamlayıcı niteliktedir: örneğin Medeni Kanun hem laiklik hem halkçılıkla, Harf İnkılabı hem milliyetçilik hem inkılapçılıkla ilişkilendirilebilir. KPSS soruları genelde bir inkılabı birden fazla ilkeyle eşleştirmeyi test eder.

Anayasaya Giriş Tarihi

Altı ilke ilk kez 1931'de CHP parti tüzüğüne, ardından 5 Şubat 1937 tarihinde yapılan anayasa değişikliğiyle 1924 Anayasası'na girmiştir. Bu tarih KPSS'de sıkça sorulan somut bir bilgidir.

#10

Bütünleyici İlkeler

Altı ilkeyi tamamlayan; milli egemenlik, milli birlik ve beraberlik, yurtta sulh cihanda sulh, çağdaşlaşma, insan ve insanlık sevgisi, bilimsellik gibi kavramlar 'bütünleyici ilkeler' olarak da adlandırılır ve sınavlarda ayrı bir başlık olarak sorulabilir.

#11

Cumhuriyetçilik ve Egemenlik

Cumhuriyetçilik ilkesi, 'Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir' ilkesiyle doğrudan bağlantılıdır; bu ifade ilk kez 1921 Anayasası'nda (Teşkilât-ı Esasiye Kanunu) yer almıştır.

#12

Devletçilik ve Karma Ekonomi

Devletçilik, tamamen devlet mülkiyetini değil, özel teşebbüsle devletin bir arada bulunduğu karma ekonomik modeli ifade eder; bu yönüyle sosyalist devlet ekonomisinden ayrılır. KPSS'de bu ayrım sıkça çeldirici olarak kullanılır.

#13

Halkçılık ve Sosyal Devlet

Halkçılık ilkesi, halkın kendi kendini yönetmesi ve toplumsal dayanışma anlayışını da kapsar; köy enstitüleri ve halkevleri gibi kurumlar halkçılık ilkesinin toplumsal yansımaları olarak değerlendirilir.

#14

Laiklik ile Şeriye Vekaleti

Şer'iye ve Evkaf Vekaleti'nin 3 Mart 1924'te kaldırılması, laiklik ilkesinin idari alandaki ilk somut adımlarından biridir ve halifeliğin kaldırılmasıyla aynı tarihte gerçekleşmiştir.

#15

Milliyetçilik ve Tam Bağımsızlık

Atatürk milliyetçiliği, tam bağımsızlık anlayışıyla iç içedir; ekonomik, siyasi ve kültürel bağımsızlığın bir bütün olduğu vurgulanır. Kapitülasyonların kaldırılması (Lozan, 1923) bu anlayışın uygulamasıdır.

#16

İnkılapçılık ve Devrim Kanunları

İnkılapçılık ilkesi doğrultusunda çıkarılan ve bugün de anayasal koruma altında olan 'İnkılap Kanunları' (örneğin şapka giyilmesi hakkında kanun, tekke ve zaviyelerin kapatılması) Anayasa'nın 174. maddesiyle güvence altına alınmıştır.

#17

Laikliğin Aşamaları

Laikleşme kademeli ilerlemiştir: 1922 saltanatın kaldırılması, 1924 halifeliğin kaldırılması, 1928'de 'Devletin dini İslam'dır' maddesinin anayasadan çıkarılması ve 1937'de laiklik ilkesinin anayasaya girmesi temel aşamalardır.

#18

İlkelerin Ortak Özellikleri

Atatürk ilkeleri akla ve bilime dayanır, Türk toplumunun ihtiyaçlarından doğmuştur ve taklitçi değildir; öncüllü sorularda ilkelerin 'dış baskıyla oluştuğu' yönündeki ifadelere yorumuna ulaşılamaz/yanlış öncül olarak yaklaşılır.

Örnek Soru

Soru: Aşağıdakilerden hangisi Atatürk ilkelerinden Halkçılık ile Laiklik ilkesinin ortak sonucu olarak değerlendirilebilir?

A) Türk Dil Kurumu'nun kurulması
B) Saltanatın kaldırılması
C) Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı'nın uygulanması
D) Medeni Kanun'un kabul edilmesi
E) Kapitülasyonların kaldırılması

Doğru Cevap: D) Medeni Kanun (1926), dini hukuk kurallarını kaldırıp laik hukuk sistemine geçişi sağlarken aynı zamanda kadın-erkek eşitliği ve sınıf ayrıcalıklarının reddi yönüyle halkçılık ilkesini de yansıtır; bu nedenle iki ilkeyle birlikte anılır. A milliyetçilikle, B ve E cumhuriyetçilik/tam bağımsızlıkla, C ise devletçilikle ilişkilidir.

İlgili Konular

Sıkça Sorulan Sorular

Altı ilke ilk olarak 1931'de CHP'nin parti programına girmiş, ardından 5 Şubat 1937 tarihinde yapılan bir anayasa değişikliğiyle 1924 Anayasası'nın 2. maddesine eklenerek resmi devlet ilkesi haline gelmiştir. KPSS'de bu tarih doğrudan sorulabildiği gibi, hangi anayasaya girdiği de sıkça karıştırılan bir noktadır; doğru cevap 1924 Anayasası'dır, 1921 Anayasası değildir.

Devletçilik, ekonomik kalkınmada devletin yatırımcı ve üretici rolünü ifade ederken; halkçılık, kanun önünde eşitlik ve sınıf ayrıcalıklarının reddedilmesini konu alır. Devletçilik ekonomik bir ilke, halkçılık ise toplumsal-hukuksal bir ilkedir. KPSS'de bu iki ilke sık sık birbirine çeldirici olarak sunulur; hangi inkılabın hangi ilkeyle ilişkili olduğunu ayırt etmek önemlidir.

Çoğu inkılap birden fazla ilkeyle bağlantılıdır. Örneğin Medeni Kanun hem laiklik (dini hukuktan çıkış) hem halkçılık (eşitlik) ile; Harf İnkılabı hem milliyetçilik (ulusal kültür) hem inkılapçılık (çağdaşlaşma) ile ilişkilendirilir. KPSS soruları genellikle bu çok yönlü ilişkiyi test eder, tek bir ilkeye indirgemek hataya yol açar.

Altı temel ilkeyi destekleyen ek kavramlara bütünleyici ilkeler denir: milli egemenlik, milli birlik ve beraberlik, yurtta sulh cihanda sulh, çağdaşlaşma ve bilimsellik, insan ve insanlık sevgisi, akılcılık gibi. Bunlar anayasada yer almaz ama Atatürk'ün söylev ve demeçlerinden çıkarılan, altı oku tamamlayan ilkeler olarak KPSS'de ayrı bir başlık halinde sorulabilir.