Son güncelleme: (ÖSYM 2026 kitapçıkları dâhil) · Soru sayıları: 2021–2026 ÖSYM kitapçıkları, konu konu sayım · Bölümler: ÖSYM 2026 kılavuzu TABLO-1
Kısa cevap: KPSS Dil Bilgisi ve Yazım Kuralları konuları ve soru sayısı
Kısa cevap: KPSS'de Dil Bilgisi ve Yazım Kuralları, ÖSYM kılavuzu TABLO-1'de Sözel Bölüm — Sözel akıl yürütme ve Sözel Bölüm — Sözel akıl yürütme başlığıdır. 2021–2026 ÖSYM kitapçıklarında bu bölümden yılda 7 soru çıktı. Bölüm 8 üniteden oluşur; en çok soru verenler Sözcük Türleri (0–3), Sözcükte Yapı (0–2), Yazım Kuralları (1–2).
Kaynak: ÖSYM 2026 KPSS kılavuzu TABLO-1, ÖSYM 2026 temel soru kitapçığı (%10), ÖSYM 2021 Lisans GY-GK tam kitapçığı; soru sayıları KPSS soru dağılımı veri dosyasıyla aynıdır.
Kılavuz ne diyor?
Sözel Bölüm — Sözel akıl yürütme (muhakeme) becerilerini, dil bilgisi ve yazım kurallarını ölçmeye yönelik sorulardan oluşacaktır.
kılavuz bu alt başlığa ayrı yüzde vermez (Sözel Bölüm %50) · bu başlıktaki konular 2021–2026 ÖSYM'de yılda 5 soru
Sözel Bölüm — Sözel akıl yürütme (muhakeme) becerilerini, dil bilgisi ve yazım kurallarını ölçmeye yönelik sorulardan oluşacaktır.
kılavuz bu alt başlığa ayrı yüzde vermez (Sözel Bölüm %50) · bu başlıktaki konular 2021–2026 ÖSYM'de yılda 2 soru
Dil Bilgisi ve Yazım Kuralları üniteleri
Üniteler ÖSYM kılavuzunun bölümlerine ve 2021–2026 kitapçıklarındaki soru kalıplarına göre ayrıldı. Her ünitenin kesit listesi 2027 konu anlatımı planıdır.
Sözcük TürleriPremium
ÖSYM: yılda 0–3 soru (2021–2026, ortalama 1,5; 2027 beklentisi 1–2). Kılavuz: Sözel Bölüm: dil bilgisi.
Kesitler:
- Fiilimsilerİsim-fiil / Sıfat-fiil / Zarf-fiil Ayrımı ve Fiilimsi Olmayan
- Sözcük Türü Tespiti (İsim, Sıfat, Zamir, Zarf, Edat, Bağlaç)İsim / Sıfat / Zamir / Zarf Ayrımı · Edat / Bağlaç / Ünlem Ayrımı
- Fiil Çekimi ve Söz Öbekleri (Tamlamalar)İsim ve Sıfat Tamlamaları, Söz Öbekleri · Fiil Kipleri, Çatı, Ek Fiil, Anlam Kayması
Sözcükte YapıPremium
ÖSYM: yılda 0–2 soru (2021–2026, ortalama 1,3; 2027 beklentisi 1–2). Kılavuz: Sözel Bölüm: dil bilgisi.
Kesitler:
- Kök ve EklerKök Türü (İsim / Fiil Kökü) ve Gövde · Yapım Ekleri ve İşlevleri · Çekim Ekleri ve Farklı İşlev (İyelik, Durum, Çokluk)
- Yapı Bakımından SözcüklerBasit / Türemiş / Birleşik Ayrımı · Parçada Olmayan Yapı Özelliği
Yazım KurallarıPremium
ÖSYM: yılda 1–2 soru (2021–2026, ortalama 1,2; 2027 beklentisi 1). Kılavuz: Sözel Bölüm: yazım kuralları.
Kesitler:
- Sözcüklerin Yazımı (Birleşik/Ayrı, de-ki-mi, Karıştırılanlar)Bitişik / Ayrı Yazılan Sözcükler · de/da, ki, mi'nin Yazımı · Yazımı Karıştırılan Sözcükler, Pekiştirme ve İkilemeler
- Büyük Harf, Sayı ve Kısaltmaların YazımıBüyük Harflerin Yazımı · Sayıların, Kısaltmaların ve Tarihlerin Yazımı
Noktalama İşaretleriPremium
ÖSYM: yılda 0–1 soru (2021–2026, ortalama 0,8; 2027 beklentisi 1). Kılavuz: Sözel Bölüm: yazım kuralları.
Kesitler:
- Virgül ve Noktalı VirgülVirgülün İşlevleri (Farklı Olan / Gruplama) · Virgül / Noktalı Virgül Kullanım Yanlışı ve Yerleştirme
- Kesme ve Diğer İşaretlerKesme İşareti · Nokta, İki Nokta, Üç Nokta, Tırnak, Ayraç, Çizgi (Karma)
Ses BilgisiPremium
ÖSYM: yılda 1 soru (2021–2026, ortalama 1; 2027 beklentisi 1). Kılavuz: Sözel Bölüm: dil bilgisi.
Kesitler:
- Parçada / Cümlede Ses Olayı TespitiParçada / Dizelerde Olmayan Ses Olayı · Sözcük→Ses Olayı Eşleştirme ve 5 Cümlede Ses Olayı
- Ses Olayları Kuralları (Ünlü / Ünsüz Olayları)Ünlü Uyumları ve Ünlü / Ünsüz Olayları Kural Drilleri
Cümlenin ÖgeleriPremium
ÖSYM: yılda 0–2 soru (2021–2026, ortalama 1; 2027 beklentisi 1). Kılavuz: Sözel Bölüm: dil bilgisi.
Kesitler:
- Özne / Yüklemin Söz Öbeği TürüÖznesi / Yüklemi Tamlama ya da Fiilimsi Grubu Olan Cümle
- Öge Dizilişi, Cümle Çözümleme, Ara SözÖge Dizilişi ve Cümle Çözümleme (Söylenemez) · Ara Söz, Cümle Dışı Unsur ve Vurgu
Cümle TürleriPremium
ÖSYM: yılda 0–1 soru (2021–2026, ortalama 0,2; 2027 beklentisi 0–1). Kılavuz: Sözel Bölüm: dil bilgisi.
Kesitler:
- Yüklemin Türüne ve Yerine Göre Cümlelerİsim / Fiil Cümlesi, Kurallı / Devrik / Eksiltili
- Yapısına ve Anlamına Göre CümlelerBasit / Birleşik / Sıralı / Bağlı; Biçimce-Anlamca Olumsuz
Anlatım BozukluklarıPremium
ÖSYM: yılda 0 soru (2021–2026, ortalama 0; 2027 beklentisi 0). Kılavuz: Sözel Bölüm: dil bilgisi.
Kesitler:
- Anlama Dayalı BozukluklarGereksiz / Çelişen / Yanlış Anlamda Sözcük, Mantık Hatası
- Yapıya Dayalı BozukluklarÖzne-Yüklem Uyumsuzluğu, Öge / Tamlama / Ek Fiil Eksikliği
Yıl yıl soru sayısı
| Konu | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | 2026 | Aralık | 2027 bekl. |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Sözcük Türleri | 1 | 2 | 3 | 1 | 2 | 0 | 0–3 | 1–2 |
| Sözcükte Yapı | 2 | 0 | 1 | 2 | 1 | 2 | 0–2 | 1–2 |
| Yazım Kuralları | 1 | 2 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1–2 | 1 |
| Noktalama İşaretleri | 1 | 0 | 1 | 1 | 1 | 1 | 0–1 | 1 |
| Ses Bilgisi | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 |
| Cümle Öğeleri | 1 | 2 | 0 | 1 | 1 | 1 | 0–2 | 1 |
| Cümle Türleri | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0–1 | 0–1 |
| Anlatım Bozuklukları | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
Kaynak: ÖSYM 2021 tam kitapçığı ve 2022–2026 %10 kitapçıkları ile yıl yıl çözüm kaynakları; yöntem ve güven etiketi soru dağılımı sayfasında. Kılavuz TABLO-1.
Dil bilgisi genel bakış
Bu anlatım bölümleri sayfanın önceki sürümünden elle gözden geçirilerek taşındı; 2027 ünitesi yayımlanınca ünite özetiyle değişecek.
Dil bilgisi, Türkçenin yapısını, kurallarını ve doğru kullanımını inceler. KPSS Türkçe testinde dil bilgisi bloğu her yıl 7 sorudur (GY 5–11); paragraftan sonra en çok soru veren ikinci bloktur.
Dil bilgisi konuları öteki Türkçe sorularının da temelidir: yazım ve noktalama kurallarını bilmek paragraf sorularında da avantaj sağlar.
Önemli: KPSS dil bilgisi soruları genellikle “kural ezberi” değil “kural uygulaması” biçiminde gelir. Kuralları ezberlemek yetmez; örnekler üzerinde pratik yapmak gerekir.
Ses bilgisi: ünlüler ve ses olayları
Türkçede 8 ünlü vardır: a, e, ı, i, o, ö, u, ü.
Ünlülerin sınıflandırılması
- Kalın: a, ı, o, u · İnce: e, i, ö, ü
- Düz: a, e, ı, i · Yuvarlak: o, ö, u, ü
- Geniş: a, e, o, ö · Dar: ı, i, u, ü
Büyük ünlü uyumu
İlk hecedeki ünlü kalınsa sonraki ünlüler de kalın, inceyse ince olur: çalışkan, güzellik, öğretmen. Uymayanlar çoğunlukla yabancı kökenli ya da istisnadır: televizyon, otobüs, kardeş.
Küçük ünlü uyumu
Düz ünlülerden sonra düz ünlüler; yuvarlak ünlülerden sonra ya düz-geniş (a, e) ya da dar-yuvarlak (u, ü) ünlüler gelir: kolaylık, ölümsüz, yuvarlak. Uymayanlar: horoz, kavun.
Önemli ses olayları
- Ünsüz yumuşaması: p, ç, t, k → b, c, d, g/ğ (kitap → kitabı)
- Ünsüz benzeşmesi (sertleşme): sert ünsüzden sonra gelen ekin c, d, g'si ç, t, k olur (ağaç + dan → ağaçtan)
- Ünlü daralması: a, e → ı, i, u, ü (başla-yor → başlıyor)
- Ünlü düşmesi: oğul → oğlu, burun → burnu
- Ünsüz düşmesi: küçük → küçücük
- Kaynaştırma: iki ünlü arasına y, ş, s, n girer (oda-y-a)
Yazım kuralları: de/da, ki, birleşik sözcükler, büyük harf
“de/da” bağlacı ve “-de/-da” eki
Bağlaç “de/da”: “dahi, bile” anlamındadır, ayrı yazılır; cümleden çıkarılınca anlam bozulmaz (Ben de geldim).
Ek “-de/-da”: bulunma hâli ekidir, bitişik yazılır (Evde kaldım).
“ki” bağlacı ve “-ki” eki
Bağlaç “ki”: iki cümleyi bağlar, ayrı yazılır. Ek “-ki”: ilgi zamiri ya da sıfat yapan ektir, bitişik yazılır. Kalıplaşmış “sanki, hâlbuki, mademki, oysaki” bitişik yazılır.
Birleşik sözcüklerin yazımı
- Bitişik yazılanlar: anlam kayması olanlar (hanımeli, ayçiçeği, aslanağzı), ses değişikliğine uğrayanlar (kahvaltı ← kahve altı, cumartesi ← cuma ertesi).
- Ayrı yazılanlar: iki sözcüğün de gerçek anlamında kullanıldığı tamlamalar (masa örtüsü, çay bardağı, okul müdürü).
Pratik ipucu: Sözcüğün gerçek anlamıyla mı kullanıldığına bakın: “aslan ağzı” (aslanın ağzı) ayrı, “aslanağzı” (çiçek) bitişik yazılır.
Büyük harflerin kullanımı
- Cümle başları ve özel adlar büyük harfle başlar.
- Özel adla birlikte kullanılan unvanlar büyük harfle başlar (Doktor Ayşe Yılmaz).
- Kurum ve kuruluş adlarının her sözcüğü büyük harfle başlar.
- Kitap, dergi ve gazete adlarının her sözcüğü büyük harfle başlar.
- Ay ve gün adları belirli bir tarih bildirdiğinde büyük harfle başlar (29 Ekim 1923 Pazartesi); tarih bildirmiyorsa küçük yazılır (her pazartesi).
- Dil ve lehçe adları büyük harfle başlar (Türkçe, İngilizce).
Sayıların yazımı
- Yaklaşık sayılar yazıyla yazılır: yirmi otuz kişi, üç beş gün.
- Saat ve dakikalar rakamla yazılır, arasına nokta konur: 09.30.
- Sıra sayıları rakamla yazılırken rakamdan sonra nokta konur: 1., 2., 3.
Noktalama işaretleri
Virgül (,)
- Sıralı sözcükler arasında: elma, armut, kiraz.
- Ara söz ve ara cümleleri ayırmak için: Ali, bildiğin gibi, çalışkandır.
- Seslenme ve hitap sözlerinden sonra: Çocuklar, buraya gelin.
Noktalı virgül (;)
- Ögeleri virgülle ayrılmış sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için.
- Aralarında yakın ilgi bulunan cümleleri ayırmak için.
İki nokta (:)
- Kendisinden sonra açıklama ya da örnek verilecek cümlenin sonuna: Meyveler: elma, armut, muz.
- Doğrudan alıntılardan önce.
Kesme işareti (')
- Özel adlara gelen ekleri ayırmak için: Ankara'da, Ali'nin.
- Sayılara gelen ekleri ayırmak için: 2024'te.
- Kısaltmalara gelen ekleri ayırmak için: TDK'nin.
Dikkat: Cins adlara gelen ekler kesmeyle ayrılmaz: masanın, kitaba.
Sözcükte yapı
Sözcükte yapı, sözcüklerin kök, gövde ve eklerini inceler; KPSS'de çoğunlukla türemiş ve birleşik sözcükler sorulur.
- Basit sözcük: yapım eki almamış (ev, su, gel).
- Türemiş sözcük: kök + yapım eki (ev-li, su-lu, gel-iş).
- Birleşik sözcük: iki sözcüğün birleşmesi (kahvaltı, hanımeli).
Ek türleri
- Yapım ekleri: sözcüğün anlamını ya da türünü değiştirir (-lık, -sız, -cı).
- Çekim ekleri: sözcüğün anlamını değiştirmez (hâl ekleri, iyelik ekleri, çokluk eki).
Cümle türleri
Yapısına göre
- Basit cümle: tek yüklemli cümle.
- Birleşik cümle: yan cümlecik + temel cümle.
- Sıralı cümle: virgül ya da noktalı virgülle ayrılan birden çok yargı.
- Bağlı cümle: bağlaçlarla bağlanmış cümleler.
Yüklemine göre
- Fiil cümlesi: yüklemi çekimli fiil (Koştu, geldi).
- İsim cümlesi: yüklemi isim soylu (Güzeldir).
Anlamına göre
- Olumlu (Geldim), olumsuz (Gelmedim), soru (Geldin mi?), ünlem (Ne güzel!), emir (Gel!), istek (Gelsem).
Sıkça Sorulan Sorular
2021–2026 ÖSYM kitapçıklarına göre yılda 7 soru. Ünite ünite: Sözcük Türleri 0–3, Sözcükte Yapı 0–2, Yazım Kuralları 1–2, Ses Bilgisi 1, Cümlenin Ögeleri 0–2.
8 ünite: Sözcük Türleri, Sözcükte Yapı, Yazım Kuralları, Noktalama İşaretleri, Ses Bilgisi, Cümlenin Ögeleri, Cümle Türleri, Anlatım Bozuklukları.
Sözel Bölüm — Sözel akıl yürütme (muhakeme) becerilerini, dil bilgisi ve yazım kurallarını ölçmeye yönelik sorulardan oluşacaktır.: kılavuz bu alt başlığa ayrı yüzde vermez (Sözel Bölüm %50) · bu başlıktaki konular 2021–2026 ÖSYM'de yılda 5 soru; Sözel Bölüm — Sözel akıl yürütme (muhakeme) becerilerini, dil bilgisi ve yazım kurallarını ölçmeye yönelik sorulardan oluşacaktır.: kılavuz bu alt başlığa ayrı yüzde vermez (Sözel Bölüm %50) · bu başlıktaki konular 2021–2026 ÖSYM'de yılda 2 soru.
Soru ağırlığına göre: Sözcük Türleri → Sözcükte Yapı → Yazım Kuralları → Ses Bilgisi. Her üniteden sonra konu setleri çözün, sonra ÖSYM formatında deneme ile ölçün.
Bu sayfadaki ünite özetleri ücretsizdir. Her dersin bir ünitesi tamamen ücretsizdir (Türkçe: Paragrafta Anlam); öteki ünitelerin tamamı Premium üyelikle açılır.